Palliatieve zorg bij Reinier de Graaf: maatwerk voor kwaliteit van leven

Op 12 oktober is het de Dag van de palliatieve zorg. Bij Reinier de Graaf kunnen patiënten met een levensbedreigende aandoening bij wie geen genezing meer mogelijk is, een beroep doen op het Palliatief Consultatie Team. Hierin werken deskundigen met verschillende achtergronden samen om de kwaliteit van leven van deze mensen te verbeteren en lijden te voorkomen en verlichten. Dat is maatwerk, want iedere patiënt is anders en heeft andere wensen. “We kijken naar mogelijkheden, niet naar onmogelijkheden”, aldus teamleden Annelie Vulink en Esther Ponsioen.  

Het Palliatief Consultatie Team behandelt zo’n 300 patiënten per jaar en dit aantal groeit. Steeds meer artsen in het ziekenhuis raadplegen het team of brengen hun patiënten met hen in contact. Daarnaast is er een nauwe samenwerking met huisartsen en thuiszorgorganisaties. “Veel mensen denken dat palliatieve zorg hetzelfde is als terminale zorg in de stervensfase”, vertelt oncoloog Annelie Vulink. “Dat gaat over kwaliteit van sterven, terwijl we bij palliatieve zorg ook graag voorafgaand aan de stervensfase de kwaliteit van leven verbeteren. We stellen artsen en verpleegkundigen de vraag ’denk je dat deze patiënt binnen een jaar zal overlijden’. Door in een vroeger stadium van een levensbedreigende ziekte met patiënten in gesprek te gaan en palliatieve zorg aan te bieden, kunnen zij beter de regie houden over hun leven.” Esther: “Je hoort zo vaak dat iemand  ‘uitbehandeld’ is. Deze term is verwarrend en kan patiënten het gevoel geven dat er niets meer voor hen gedaan wordt. We kunnen áltijd iets voor patiënten betekenen.”

Patiënt staat centraal

Het Palliatief Consultatie Team bestaat uit artsen - een oncoloog, anesthesist/pijnspecialist, radiotherapeut en geriater, gespecialiseerd verpleegkundigen, een apotheker, een geestelijk verzorger en een huisarts. Gespecialiseerd verpleegkundige palliatieve zorg Esther Ponsioen, is met collega-verpleegkundigen Ellemieke van Eeden en Manon Immerzeel, de spin in het web. Zij gaan met patiënten en naasten in gesprek. Esther: “Voordat we zorg gaan regelen, kijken we altijd eerst naar wat een patiënt wil en wat hij of zij nog belangrijk vindt in het leven. Kiest hij of zij voor zorg die gericht is op maximale levensverlenging met acceptatie van bijwerkingen van behandelingen of voor klachtenverlichting om de kwaliteit van leven te verhogen? En welke pijnbestrijding moet er bijvoorbeeld komen voor lichamelijk comfort? Maar we bespreken ook eventuele psychische klachten en/of vragen over de zin van het leven. Hierin nemen we ook de naasten mee. Als we dat allemaal in kaart hebben, creëren we een zorgnetwerk om de patiënt en naasten heen.” 

Zorg op elkaar afstemmen

Het team komt wekelijks bij elkaar om patiënten te bespreken. Annelie: “Bij palliatieve zorg draait het om wat de patiënt wil. Ik vind het mooi dat wij naar deze patiënten mogen luisteren! Doordat we bij elkaar gaan zitten, kunnen we alle zorg goed op elkaar afstemmen. We kijken of we misschien meer kunnen bereiken, of we dingen over het hoofd zien. Samen komen we tot meer.” 

Geen wachtlijst

Het Palliatief Consultatie Team werkt nauw samen met huisartsen in de regio. Annelie: “Wij ondersteunen de huisarts en thuiszorg en kunnen behandelingen om klachten te verlichten uitvoeren die thuis niet gedaan kunnen worden.” Nelie van Oosterom, al 31 jaar huisarts aan de Brahmslaan in Buitenhof in Delft: “Als huisarts probeer ik de zorg rondom een patiënt zo te regelen dat zijn of haar laatste levensfase zo aangenaam mogelijk is. Als ik behoefte heb aan een ruggensteuntje, kan ik Reinier de Graaf bellen. Bijvoorbeeld voor advies over pijnstilling, of als ik nog vragen heb aan de specialist. Het contact met het team verloopt via Esther. Ze is heel toegankelijk. Ze denken in het team zoals ik als huisarts ook denkt: als er nu een probleem is, dan gaan we het nu oplossen. Er is geen wachtlijst en weinig papierwerk. Zo had ik laatst een patiënt met een drain in zijn buik die ik zelf niet kon verwijderen. Deze patiënt kon niet meer naar het ziekenhuis. Na wat overleg is er toen iemand van Reinier de Graaf naar die patiënt toegegaan.” 

Creatieve zorg

Palliatieve zorg is creatieve zorg, beaamt Esther: “We kijken naar mogelijkheden, niet naar onmogelijkheden. Er is veel ruimte om na te denken over de beste oplossing voor de patiënt en voor maatwerk.” Esther vertelt over een patiënt die zijn laatste zomer dolgraag op zijn favoriete camping in Gelderland wilde doorbrengen. “Toen ben ik gaan zoeken naar een thuiszorgorganisatie die hem kon verzorgen op de camping. Zo werd het voor hem toch mogelijk om op vakantie te gaan. Als dat lukt, geeft me dat veel voldoening.” Daarnaast gaat de zorg verder dan een medische oplossing. “Veel van mijn werk is regelwerk”, zegt Esther. “Laatst gaf een van oorsprong Amerikaanse vrouw aan dat ze nog zo veel zaken moest regelen in Amerika voor haar dood. Ik ben gaan kijken wie in haar zorgnetwerk hierbij kon helpen. Toen ze wist dat alles geregeld was, kreeg ze rust.”

Gespecialiseerd verpleegkundige palliatieve zorg Esther Ponsioen en oncoloog Annelie Vulink werken in het Palliatief Consultatie Team nauw samen met zorgprofessionals in én buiten het ziekenhuis.