Hepatitis van A tot Z

Vandaag (28 juli) is het Wereld Hepatitis Dag. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft deze dag in het leven geroepen om aandacht te vragen voor hepatitis en om de bestrijding van deze ziekte te stimuleren. Ook voor Nederlanders is hepatitis een gevaar. Zeker in de vakantieperiode, wanneer besmetting in het buitenland op de loer ligt. Wat is hepatitis eigenlijk en hoe kun je besmetting voorkomen? We vroegen het aan verpleegkundig specialist Marja Dekker van de afdeling Maag-Darm-Leverziekten.

Wat is hepatitis?

“Hepatitis betekent leverontsteking en kan door meerdere factoren veroorzaakt worden. Een veel voorkomende oorzaak van hepatitis is besmetting via een virale infectie. Die virale infectie veroorzaakt veel voorkomende hepatitisvarianten, zoals A, B en C, en de minder vaak voorkomende varianten, zoals D en E. Elke variant is eigenlijk een ziekte op zichzelf. Onder meer de wijze van besmetting, de ziekteverschijnselen en de bijbehorende complicaties verschillen per variant.”

Hoe vindt besmetting met virale hepatitis plaats?

“Hepatitis A zit in de ontlasting van iemand die besmet is en besmetting vindt plaats via ontlasting naar de mond. Een besmet persoon gaat bijvoorbeeld naar de wc, wast zijn of haar handen niet of niet goed en maakt eten klaar waar iemand anders vervolgens van eet. Op deze manier wordt de ziekte overgedragen. Ook kan je besmet raken door het eten van rauwe, besmette groenten, ongeschild fruit of schaal- en schelpdieren. De A-variant van virale hepatitis is daarmee relatief gemakkelijk overdraagbaar en heel besmettelijk. Je kunt het ook oplopen door te eten in een vijfsterrenhotel, niet alleen in een kraampje op de lokale markt.”

“Hepatitis B zit in lichaamsvocht, zoals bloed en sperma. In de Westerse wereld staat deze variant dan ook vooral bekend als een SOA (seksueel overdraagbare aandoening). Besmetting vindt onder meer plaats door onveilige seks, maar ook door vuile naalden, een niet goed schoongemaakt scheermes of een besmette tattoo- of piercingnaald.”

“Hepatitis C zit alleen in het bloed en wordt via bloed-op-bloed-contact overgedragen. Deze variant is daarmee dan ook de minst besmettelijke vorm. Besmetting kan plaatsvinden via een bloedtransfusie of via besmette naalden of mesjes. De kans op overdracht via seks is heel klein, maar kan voorkomen bij wilde seks waar bloed bij vrij komt.”

Is hepatitis gevaarlijk? En kun je er weer van genezen?

“De leverontsteking die het gevolg is van virale hepatitis kan levercirrose en leverfalen tot gevolg hebben en daarmee fataal zijn voor de besmette persoon. De precieze gevolgen van een besmetting en de heftigheid van de ziekte verschillen wel per variant en per persoon.”

“Hepatitis A verdwijnt vanzelf weer uit het lichaam en hoeft niet behandeld te worden met medicijnen, maar sommige mensen kunnen er flink ziek van zijn. Hepatitis B en C verdwijnen niet altijd vanzelf weer uit het lichaam. In het geval van hepatitis B blijft ongeveer 20 procent van de geïnfecteerde personen chronisch besmet. Bij hepatitis C is dit ongeveer 80 procent. Chronische besmetting kan leiden tot levercirrose, waardoor de leverfunctie vermindert. Dit brengt verschillende complicaties met zich mee, zoals een verhoogd risico op leverkanker.”

In welke landen regio’s lopen mensen kans op besmetting?

“Besmetting met de verschillende varianten van hepatitis is mogelijk in vrijwel alle niet-Westerse landen. Vakantiegangers die reizen naar Noord-Amerika of Australië hoeven zich geen zorgen te maken, maar bij alle andere reisbestemmingen is het aan te raden om voorzorgsmaatregelen te nemen. Dit geldt dus ook voor mensen die net over de grens van West-Europa op vakantie gaan, naar landen als Turkije, Marokko of Egypte en ook de Oost-Europese landen.”

Wat kunnen vakantiegangers doen om het risico op besmetting te voorkomen?

“Door allereerst voorzichtig te zijn tijdens de vakantie en te zorgen voor goede handhygiëne. Eet geen voedsel dat ergens bereid is waar de hygiëne niet in orde lijkt te zijn. Vrij ook veilig tijdens je vakantie en pas op in buitenlandse ziekenhuizen, barbershops en tattoo- en piercingwinkels. Let op dat hier gebruik wordt gemaakt van steriele naalden en mesjes.”

“Daarnaast is het belangrijk om je te laten vaccineren voordat je op vakantie gaat. Tegen hepatitis C bestaat geen vaccin, maar wel tegen hepatitis A en B. Wees hier wel op tijd bij. De vaccins worden gegeven in drie rondes; na een eerste prik volgt vier weken later een tweede en zes maanden later een derde. Ook is het mogelijk om een versneld vaccinatieschema te doorlopen, waarbij de tweede prik na zeven dagen en de derde prik na 21 dagen wordt gegeven. Na een jaar volgt dan nog een vierde injectie. Deze vaccinaties blijven in elk geval tien jaar actief en waarschijnlijk levenslang.”